Tραγουδάκια για ένα μεγάλο τραγούδι

Τα «Tραγουδάκια για ένα μεγάλο τραγούδι» δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «ΗΓΗΣΩ» (τεύχος 5, σελ. 77-80)

ΤΡΑΓΟΥΔΑΚΙΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Ράθυμ' από τα κλώνια ο άνεμος σειέται

Και δε λέει όσα τραγούδια συλλογιέται,

Και η λύρα μου ροδοπεριπλεγμένη

Μέσα στον ήλιο σώπασε αναμμένη

Κι οι κόρδες σκάσανε όλες σαν φιλάκια

Και σαν σγουρά κρεμάσθηκαν μαλλάκια!

Κι' έμεινε της χαράς η κόρδα στεριά·

Κι απ' τον κόσμ' όπου φέγγουν μόνο αστέρια

Ξάφνου ήρθες να μ' αφουγκρασθής εμένα·

Τότε σκληρά τη σπάραξα, για σένα

Πα στης χαράς την κόρδα ένα μεγάλο

Λυπητερό τραγούδι για να ψάλω!

Και στη λαμπρή κι ορθάνοιχτη ψυχή μου,

Όπου ο ουρανός πλάταινε και η ζωή μου,

Μπήκες κι έκλεισες! κι έχεις μέσα πάρει,

Ωσάν του φθινοπώρου το φεγγάρι

Μες στα σύγνεφα πάνου απ' τακρογιάλι,

Χίλιες παράδοξες μορφές και κάλλη!

*

Στο σπίτι, όπου εγελούσανε και οι τοίχοι

Και της χαράς η απλόχερη ήσουν τύχη,

Ο Μάης απ' τα παράθυρα κοιτώντας

Φεύγει στο δρόμο τάνθια παρατώντας

Και τα πουλιά, που η ανάμνησή σου αφήκε,

Αστρίτης κυνηγάρης μας τα βρήκε.

Μέσ' στη γλυκιά την κάμαρα, όπου στάει

Ακόμα, ωιμέ! το μέλι σου, πετάει

Της ερμιάς η ψυχή βαθιά βογγώντας·

Από τον κάτω κόσμο ξεκινώντας,

Θαρρείς, εσύ ανεβαίνεις λουλουδένια

Τ' ατέλειωτα σκαλιά τα μαρμαρένια.

Τα πλούσια κεντημένα προσκεφάλια,

Κλειδωμένα, τα τόσα παρακάλια

Με γλώσσα μεταξένια αν συχνολένε

Στην παλιά καλωσύνη σου και κλαίνε,

Το προκομμένο εσκούριασε βελόνι,

Της άχτιστης φωλιάς σου ω χελιδόνι!

Μες στο πηγάδι οι γαλανές Νεράιδες:

—Τα μάτια της που λάμψανε δεν τάειδες;

—Ταγέρι της Νυχτός ήρθε τη στάλα

Ν' αφήση της δροσιάς πάνω στη δράλα

Τα παλαμάκια κρούστε για να φύγη

Το φεγγάρι μαζί μας όπου σμίγει!..

*

ΓΙάνω στη γη χορεύουν και γλεντάνε

Και μεστά οι φιλενάδες σου γελάνε!

Ω! είναι ή ζωή ένα πανηγύρι νέων

Και λαμπροφορεμένων υμεναίων

Και περνάει μέσ' απ’ το πολύβοο θέρος

Λεϊμονιάς φορτωμένος άνθια ο Ερως!

Μα εσέ, που στων πουλιών τη γλώσσα εζούσες

Και στου Ήλιου τη ματιά λαμποκοπούσες,

Μέσα σου σαν διαμάντι το φαρμάκι!

Κι εκειός που στο λευκό σου δαχτυλάκι.

Δαχτυλιδάκι να σου βάλη μέλει

Δεν πέθανεν ακόμα κι ας το θέλη!

Τα κόκκαλά σου, ολάσπρα σαν σιντέφι

Και σαν μεσημεριού αλαφρά νέφη,

Ολονυχτίς ξύπνοι σου τα φυλάνε

Του κάτου κόσμου οι δράκοι, να μην πάνε

Κρυφά οι ξωθιές της μαγεμένης λίμνης

Και φκειάσουνε τό θρόνο τής Σελήνης.

Και στου Αδη ταψηλό παράθυρο, όπου

Ερχώντας κλαιν ταηδόνια κάθε τόπου,

Απλώνεσαι σαν το περιπλοκάδι

Και τα φύλλα σου δροσοστάνε ομάδι·

Και τον Ηλιο που φτάνει ως στο καφάσι

Εσύ δεν τον αφήνεις νά περάση!

Οσο σιμώνει η νύχτα με τα μάγια,

Των βουνών κατεβαίνοντας τα πλάγια,

Θερμότερα τα ωραία τα δάχτυλά σου

Τάνθη αναδεύουν πάνω στην καρδιά σου

Και ζητάν ν' απιθώσουν στης μητρός σου

Το χέρι το παρθενικό όνειρό σου!

Κ' η σάρκα σου από ένα λευκό περβόλι

Μέσα στο φωτεινό σου νυφοστόλι

Ξαναγυρνάει και ξαναρμονισμένη

Τρέμει γλυκιά και μοσκοβολημένη

Και ξαναλάμπ' η δρόσο ταχειλιού σου:

Δεν έχει η Ιδέα τα κάλλη του κορμιού σου!

*

Ο τρύγος τραγουδάει μέσα στη σκόνη,

Που τα δικά σου τάνθια δε σιμώνει·

Κι απ' τον κάμπο το χρυσοθερισμένο

Δέ σούρχετ' ένα βλέμμα πονεμένο:

Ω! η ζωή, που χιλιοδύναμη πετιέται,

Καιρό δεν έχει για να συλλογιέται!

Κ' η ψυχή μου για να μοιρολογήση

Περνάει μέσ' απ' τα κλωνιά, μην της σκίση

Τα φτερά της η γης και τα ιδρωμένα

Χέρια, που σκάβουν ηλιοβαφτισμένα!

Όπου η αξίνα σκληρόλαλη βροντάει,

Το σκάλισμα του στίχου ποιος γροικάει !

Απάνω από εκκλησιές και μοναστήρια

Και κάτου στα γαλήνια κοιμητήρια

Με τα κορμιά τα ολόμαυρα και τα ίσια

Ωσάν καμπαναριά τα κυπαρίσσια

Σημαίνουν: «Κρίμα όσοι έχει κοιμηθήτε!

Κι όσ' είστε ξύπνοι κάμετε να ζήτε!»

Μα εσύ με τα τριανταφυλλένια χείλη

Τραγουδώντας τον ερχομό του Απρίλη

Στα κύματα, γλυκά που χαμηλώναν

Κ' οι άσπροι γλάροι τα φτεροστεφανώναν,

Έσβησες στο ομαλώτατο ακρογιάλι.

Τώρα πού δεν υπάρχει πια ζωή άλλη!

*

Σύρε προς το βουνό, τώρα που στάνε

Τα μάτια της Νυχτός που σε κοιτάνε!

Ζωή να πλημμυρήση η ερμιά του δάσου

Απ' τη φεγγαροστάλαχτη θωριά σου,

Κ' εγώ τον πόνο κρύβοντας του στήθους

Πάω να πνιγώ στη θάλασσα του πλήθους!

Η ομιλία του Γιώργου Σαρρή

Ο Γιώργος Σαρρής με μακρά παρουσία στο χώρο του τραγουδιού, ήδη από το 1985 στα φοιτητικά του χρόνια. Γνωστός τη δεκαετία του 1990 με το συγκρότημα ΖΙΚ ΖΑΚ, και δημιουργός αρκετών επιτυχιών του συγκροτήματος. Ως γνήσιος τραγουδοποιός πιάνει τον παλμό της νεολαίας με τραγούδια της αγάπης και του έρωτα χωρίς να παρασυρθεί στο εφήμερο και εύπεπτο σουξε. Από το 2000 ακολουθεί ένα μοναχικό δρόμο. Θεωρητικά μοναχικό γιατί στην πραγματικότητα αρχίζει να πλησιάζει όλο και περισσότερο τους κοινωνικούς αγώνες. Με τους στίχους του, την καθημερινή μαχητική παρουσία στο διαδίκτυο. Τον βλέπουμε στην εξέδρα να τραγουδά για τους διαδηλωτές και μετά στο δρόμο να περπατά μαζί τους. Εχει γίνει πλέον αναπόσπαστο κομμάτι του λαϊκού κινήματος. Είναι ένας δημιουργός με αγάπη και μεράκι για την ποίηση. Με διάθεση να αφομοιώσει τις επαναστατικές ιδέες και να τις μετουσιώσει στα τραγούδια του.

Την ομιλία του Γιώργου Σαρρή στην παρουσίαση του βιβλίου «Ο άγνωστος Βάρναλης και 19 αδημοσίευτα ποιήματά του» του Ηρακλή Κακαβάνη μπορούμε να την παρακολουθήσουμε στο youtube

Απαγγελίες ποιημάτων.

Στην παρουσίαση του «Αγνωστου Βάρναλη» στη Θεσσαλονίκη (21/4/2013 -  Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης), οι ηθοποιοί Λευτέρης Παπαθανασίου, Γιάννης Καλατζόπουλος και Σίσσυ Ιγνατίδου, απαγγέλλουν τα ποιήματα του Κώστα Βάρναλη «Λευτεριά», «Μποναμάς» (όπως πρωτοδημοσιεύτηκαν) και από «Το φως που καίει» την «Αριστέα» και την «Τρίτη εξαΰλωση».

Τις απαγγελίες που δρόσισαν την ατμόσφαιρα της εκδήλωσης μπορούμε να τις παρακολουθήσουμε εδώ.  

Γιώργος Φαρσακίδης: Στην εξορία...

«Ο Γιώργος ο Φαρσακίδης είναι ο μεγάλος μου φίλος και δάσκαλος. Τύπος κατ’ εξοχήν βαρναλικός, στα απλά και ανθρώπινα, στην αντίληψη για την τέχνη, στη στάση ζωής, στην αιχμηρή του σάτιρα. Οι δισεβδομαδιαίες συναντήσεις μας ένα φροντιστήριο για εμένα. Για την τέχνη, τη λογοτεχνία, την ποίηση, την ιστορία, το κόμμα. Για τα ωραία της ζωής. Και στις συζητήσεις μας πάντα "παρών" ο Βάρναλης (Και δεν ξέρει ακόμη ότι μελετώ τον Βάρναλη). Η "Μιράντα το μωρό που δεν μπορεί να πει το ρο", "Ο Τρελός", "Οι πόνοι της Παναγιάς", ο "κυρ Μέντιος" κλπ. Από μνήμης, ακόμη και τώρα κοντά στα 90.

Γεννήθηκε στην Οδησσό της Σοβιετικής Ένωσης στα 1924. Ανταρτοεπονίτης, δεκαοχτώ χρονών, δύο φορές τραυματίας σε μάχη με Γερμανούς και Βούλγαρους, έμεινε ανάπηρος στα δύο του χέρια. Κατά διαστήματα έχει κάνει σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και άλλους τόπους κράτησης – Μακρόνησος, Αη Στράτης, Γυάρος, Λέρος – δεκαεξίμισι χρόνια. Όταν σε κάποια ολιγοήμερη άδεια επισκέπτεται το σπίτι του απολογείται στη μάνα του και της λέει «μάνα, δεν έκανα δήλωση, ούτε θα κάνω δήλωσης μετανοίας» Και η μάνα του του απαντάει "Ήξερα ότι είσαι μπουμπουνοκέφαλος αλλά αλίμονό σου αν μου γύρναγες πίσω και με σκυμμένο το κεφάλι".

Αυτοδίδακτος στους τόπους της κράτησης του, ζωγραφίζει και χαράζει θέματα με περιεχόμενο από τη ζωή των συγκρατούμενων συναγωνιστών του κι αργότερα από τους αγώνες του ελληνικού λαού» (από την αναφορά του Ηρ.  Κακαβάνη στον Γ. Φαρσακίδη)

   

Aπόσπασμα της ομιλίας του Γ. Φαρσακίδη στην παρουσίαση του «Αγνωστου Βάρναλη» δημοσιεύουμε σήμερα. Ένα μέρος της ομιλίας του έχει ανέβει και στο youtube

 Τον Οκτώβρη του 1935 ο Κονδύλης κηρύσει δικτατορία, καταργεί το Σύνταγμα και προβαίνει σε πολυάριθμες συλλήψεις. Μόνο στην Αθήνα πιάστηκαν πάνω από χίλιοι δημοκρατικοί πολίτες και ανάμεσά τους ο Γληνός και ο Βάρναλης ο οποίος θα γράψει:

          Στην εξορία (Οχτώβρης 1935)

                                                          (αποσπάσματα)

            «... Μουδιάσανε σφιχτόδετα καιρό

χέρι δεξί με χέρι αριστερό.

Μουδιασμένο και τ' άλλο μας, που εκράτει

βαλίτσα ή δέμα για τον Άη -- Στράτη.

Κατάχαμ' Αρετή, Μυαλό και Νιάτα!

Τον κάλλιον ο χειρότερος επάτα...

Τυχερέ, κείνο τ' άθλιο δειλινό

σε δέσαν με το Δάσκαλο Γληνό.

…………………………………

Μαζί μας, τελεφταίοι, με το βαπόρι

πρεζάκηδες, αλάνια, λαθρεμπόροι.

Ξεπίτηδες, για να φανεί, πως ίσια

λογιούνται η Λεφτεριά και τα χασίσια…»

                                                               

 Με την οικονομική κρίση να συγκλονίζει τις καπιταλιστικές χώρες και την παράλληλα  άνοδο του φασισμού η Τρίτη Κομμουνιστική Διεθνής και ο Στάλιν διακηρύσσουν την ανάγκη της δημιουργίας των  αντιφασιστικών   ΛαΙκων.  Μετώπων. 

Τον Μάη του 1936 ξεσπάν απεργιακοί αγώνες που αγκαλιάζουν όλη την χώρα. Τρομοκρατημένη η αστική κυβέρνηση και το παλάτι υπακούοντας στους Βρετανούς παραβιάζοντας το σύνταγμα κηρύσσει την Δικτατορία της 4^ης Αυγούστου.                                                          

Σε σχέση με την μεταγωγή για την Ανάφη, επί της 4^ης Αυγούστου, των βουλευτών του Παλλαϊκού Μετώπου και άλλων δημοκρατικών στελεχών, η Μαρία Σβώλου θυμάται:

«…Μας είχαν δεμένους με χειροπέδες  Σε λίγο έφτασε στο πλοίο μια ομάδα λαθρέμπορων από την Μακεδονία. Μόλις σαλπάρισε το πλοίο, ο επικεφαλής ενωμοτάρχης της συνοδείας τους έβγαλε, σύμφωνα με τον κανονισμό, τις χειροπέδες. Όταν όμως αντιλήφθηκε πως οι βουλευτές και οι άλλοι παραμένουν δεμένοι  θέλησε να τους ξαναβάλειτις χειροπέδε. Όμως αυτοί αντιστάθηκαν φωνάζοντας: «Δεν είμαστε κομ-μουνιστές, είμαστε λαθρέμποροι.

Το όργανο της τάξης, ταλαντεύτηκε για μια στιγμή. Όμως το βλοσυρό πρόσωπο του ανθυπομοίραρχου της συνοδείας των πολιτικών τον έπεισε πως άρχισε μια νέα τάξη… αξιών και δεν επέμεινε.»

Με την ανοχή των καπιταλιστικών κυβερνήσεων και την απροκάλυπτη βοήθεια του Μουσολίνι και της Χιτλερικής Γερμανίας στον Φράνκο, δεν ήταν παρά μια «πρόβα τζανεράλε» της παγκόσμιας σύρραξης που θα ξεσπούσε σε λίγο.

Οι όπου γης αντιφασίστες σχηματίζουν Ταξιαρχίες εθελοντών για να βοηθήσουν τον άνισο αγώνα του Ισπανικού Λαού και σε τούτο το Προσκλητήριο των Καιρών, από τους πρώτους οι Έλληνες κομμουνιστές, αψηφώντας την τρομοκρατία του φασιστικού καθεστώτος της Κυβέρνησης Μεταξά, έδωσαν το «παρόν».

Κι έγινε θρύλος η παλικαριά και η αυταπάρνηση αυτών των σκληροτράχηλων Διεθνιστών, που ματώνανε και πεθαίνανε για τα ίδια πανανθρώπινα ιδανικά στα μετερίζια της «Αδελφής Ισπανίας». Μιας Ισπανίας που ίσως – ίσως, πριν λίγο καιρό, μήτε σαν όνομα δεν την είχανε ακουστά!

             ΣΤΗΝ ΑΔΕΛΦΗ ΙΣΠΑΝΙΑ 
Θάμα το κάνει η αργατιά, Θάμα το κάνει ο κόσμος!
Ο Σακαρέλος έσπασε της Αίγινας τα κάστρα.
Κι όλοι ρωτάνε τι έγινε και κάνας δεν το ξέρει.
Και κει που συλλογίζονταν γροικάει πουλί να λέει:
«Το ‘μαθες, Σακαρέλο μου, τι έγινε στα ξένα;
Ο Φράνκο πόλεμο άνοιξε, τ’ αδέλφια μας σκοτώνει».
Κι όλοι τώρα συνάζονται, στην Ισπανία πάνε.
Σαν το Λιοντάρι χίμηξε, σαν τον Αητό πετάει,
στην Βαρκελώνα πάτησε, στο Αλμπασέτε φτάνει.
Βρίσκει συντρόφους διαλεχτούς, τριακόσιους νοματαίους,
βαριά ζώνεται τ’ άρματα, το μετερίζι πιάνει.
Και μες στην τόση ταραχή, μέσα στην τέτοια μάχη,
παιδιά, ξαναζωντάνεψαν Γραβιά και Αλαμάνα.
Παιδιά, η Ελλάδα πολεμάει στην αδελφή Ισπανία.
Τ’ ακούει η Γαύδο χαίρεται, τ’ ακούει η Ανάφη κλαίει,
τ’ ακούει η δόλια Ακροναυπλιά και σειέται απ’ το τραγούδι..

 

          (Ο ποιητής μας είναι άγνωστος.)

Με μπλε σκίαση, ο Βάρναλης δεξιά, στη Μέση ο Γληνός και αριστερά ο  γραμματέας της ομάδας συμβίωσης Χρ. Κανάκης

 

Μπροστά μας μια ιστορική φωτογραφία με φόντο το μισοτελειωμένο «Μαράσλειο σχολείο», και τους  εξόριστους του Άη Στράτη σε μια  συγκέντρωση διαμαρτυρίας. Στη πρώτη σειρά ο Κώστα Βάρναλη, ο Γληνός και ο Γραματέας της Ομάδας των εξόριστων ο σιδηροδρομικός  μπάρμπα Χρήστος Κανάκης. Τον  ευκάλυπτο τότε ένα μικρό δεντράκι  στον αυλόγυρο του κτηρίου θα τον γνωρίσω κατά την εξορία μου στον Άη Στράτη το 1948 σαν ένα μεγάλο όμορφο δέντρο.

Σε ένα από τους χώρους του Μαράσλειου θα «φιλοξενηθεί» η χριστουγεννιάτικη φάτνη του στρατοπέδου που είχε κατάσχει ο χωροφύλακας τραμπούκος «Βαν Φλιτ»  Η περίπτωση μνημονεύεται στα κάλαντα του παράνομου στρατοπεδικού μας περιοδικού .

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΟΥ 1948

«Χριστός γεννάται σήμερον εδώ στην εξορία

αλλά με τρόπο ανώμαλο και με ταλαιπωρία

γιατί σαν το έμαθε ο «Βαν Φλίτ»* έγινε θηριώδης

κι αφρίζων και μαινόμενος σαν βασιλεύς Ηρώδης

συνέλαβε αυτοστιγμεί χωρίς κανέναν λόγον

τον Ιωσήφ, την Παναγιά, την φάτνη των αλόγων

και τελικά της γένεσης εφέτος το μυστήριον

συνετελέσθη στου σχολειού μέσα το κρατητήριον!...»

Η ομιλία του Γιάννη Καλατζόπουλου

Ο Γιάννης Καλατζόπουλος από μικρός στον κινηματογράφο, στο θέατρο για παιδιά και στο ραδιόφωνο, έγινε γνωστός ως «παιδί-θαύμα». Στο θέατρο των ενηλίκων έπαιξε σημαντικούς ρόλους παιδιών, με σημαντικούς δασκάλους και σκηνοθέτες Αλέξη Μινωτή, τον Κάρολο Κουν, τον Βασίλη Διαμαντόπουλο και τον Ντίνο Δημόπουλο. Στο πλάι τους, μάζευε όσα μπορούσε. Πενήντα δύο χρόνια μετά την πρώτη κινηματογραφική του εμφάνιση συνεχίζει να υπηρετεί την Τέχνη με ψυχή, κύρος, αξιοπρέπεια, σεβασμό και τιμή. Εμπειρος δημιουργός ποιοτικών και ποιητικών παραστάσεων, μαέστρος των διασκευών κλασικών έργων σε έργα για παιδιά, υποδύεται ρόλους, σκηνοθετεί παραστάσεις, γράφει στίχους, μουσική, τραγουδά, γράφει βιβλία. Πεπαιδευμένος και καλλιεργημένος καλλιτέχνης, με αγάπη για τον Βάρναλη. Και όπως είπε και μια φίλη, να είσαι καλλιτέχνης να αγαπάς και  το Βάρναλη …πυροτέχνημα.

Την ομιλία του Γιάννη Καλατζόπουλου, άμεση, ζωντανή, βιωματική, στην παρουσίαση του «Αγνωστου Βάρναλη» στη Θεσσαλονίκη» μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ:

«H Μάνα Παναγιά -Σύμβολο της πραγματικής μητρότητας»

Μέρα του επιτάφιου θρήνου η Μεγάλη Παρασκευή, ο θρήνος της Παναγίας, ο θρήνος κάθε μάνας που βλέπει το γιό της να τον σταυρώνουν σε κάθε σημείο της Γης. Αυτή τη μάνα – σύμβολο χρησιμοποίησε ο Κώστας Βάρναλης  στο «Φως που καίει», στα ποιήματά του «Η μάνα του Χριστού» και «Οι πόνοι της Παναγιάς». Για αυτά τα ποιήματα έγινε η αιτία να ξεσπάσουν τα Μαρασλειακά. Κατηγορήθηκε ότι έβρισε την Παναγιά και απολύθηκε από την εκπαίδευση. Λέει ο ίδιος ο Βάρναλης στα απομνημονεύματα του που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Ανεξάρτητος» το 1935 και στα 1981 εκδόθηκαν από τον «Κέδρο» σε επιμέλεια Κώστα Παπαγεωργίου:

«Οποιος διάβασε το ποίημα της "Μάνας του Χριστού" δεν πιστεύω να συνάντησε πουθενά καμιά βρισιά. Αυτό το ποίημα έχει απαγγελθεί πολλές φορές από διάφορους μπροστά σε πολύν κόσμο κι ωστόσο όλοι συγκινηθήκανε και κανένας δε βρήκε την περίφημη βρισιά της "Εστίας". ΙΙρώτα-πρώτα θα ήτανε πολύ γελοίος άνθρωπάκος εκείνος, που θα μπορούσε να έχει προηγούμενα με τα υπερφυσικά όντα κάθε θρη­σκείας και κάθε μυθολογίας! Οσο για μένα όλες οι υπερφυσικότητες και οι μεταφυσικότητες είναι έξω από την πνευματική και από τη συναισθηματική ζωή μου. Αν ή Παναγία μου κίνησε το ποιητικό μου ενδιαφέρο, είναι γιατί μπορούσε εύκολα να γίνει η Μάνα-Σύμβολο, ο τύπος όλων των μανάδων, που κλαίνε και δέρνονται, όταν τους αδικοσκοτώνουνε τα παιδιά τους, ο τύπος και το σύμβολο της πραγματικής μητρότητας, που μπορεί να φτάσει ίσαμε την έσχατη προστυχιά και  ίσαμε το έγκλημα για να σώσει το πλάσμα της. Αυτό δεν ήτανε βρισιά ούτε ενάντια της μάνας ούτε ενάντια στα θεία! Ένας άθρησκος άνθρωπος δε βρίζει τα θεία (πώς να τα βρί­σει, αφού δεν τα πιστεύει!). Εκείνοι τα βρίζουνε, που και τα καπη λεύονται. Οι γνωστές βλαστήμιες "Το Χριστό σου! την Παναγία σου! τα πεθαμένα σου" είναι αποκλειστικό δικαίωμα και προνόμιο εκείνων που "πιστεύουνε" στα θεία και φοβούνται το θάνατο, όσο και την Αλήθεια!»

Και παρακάτω ξεσπά οξύτατα σαρκαστικός ο Βάρναλης:

«Δεν έχω καμιά πρόθεση ν' αποδείξω με λογικά και... άλλα επιχειρήματα, πως το Κράτος άδικα με έπαψε από καθηγητή, ενώ εγώ ήμουνα και καλός χριστιανός και καλός πατριώτης και καλός στρατιώτης! (Αυτές οι δύο τελευταίες ιδιότητες του υποδειγματικού πολίτη δε συμβιβάζονται συναμεταξύ τους. Ενας καλός πατριώτης δεν υπηρετεί ποτές στρατιώτης. Κόβει αυτός κι υπηρετούνε τα κορόιδα). Ομολογώ πως δεν έχω καμιά απ' αυτές τις τρεις καλοσύνες - κι ας σημειώνει το στρατιωτικό απολυτήριό μου "διαγωγή εξαίρετος!" Κι ομολογώ πως δίκαια με τιμώρησε το Κράτος, σύμφωνα με τη βαθύτερη, την πραγματική έννοια του όρου Δίκιο= "το του κρείττονος συμφέρον", δηλαδή το συμφέρο του δυνατότερου, αλλιώς "δίκαιον του ισχυρότερου". Και σε όλες τις ταξικές κοινωνίες, υλικά δυνατότερη είναι η κυρίαρχη τάξη, πνευματικά δυνατότεροι οι ιδεολόγοι της κυριαρχίας της και ηθικά δυνατότεροι οι λακέδες. Στην Ελλάδα αυτή η κυρίαρχη τάξη, με τους ιδεολόγους της και τους λακέδες της, ήτανε πάντα τρομαχτικά καθυστερημένη στον πολιτισμό, άρα τρομαχτικά αντιδραστική»

Η μάνα του Χριστού (μελοποιημένο από τον Ν. Μαμαγκάκη)

Πως οι δρόμοι ευωδάνε με βάγια στρωμένοι
ηλιοπάτητοι δρόμοι και γύρω μπαξέδες!
Η χαρά της γιορτής όλο πιότερο αξαίνει
και μακριάθε βογκάει και μακριάθε ανεβαίνει.

Τη χαρά σου, Λαοθάλασσα, κύμα το κύμα,
των αλλώνε τα μίση καιρό τηνε θρέφαν
κι αν η μαύρη σου κάκητα δίψαε το κρίμα,
να που βρήκε το θύμα της, άκακο θύμα!

Α! πώς είχα σα μάνα κ΄εγώ λαχταρήσει
(ήταν όνειρο κ΄΄εμεινεν, άχνα και πάει)
σαν και τ΄άλλα σου αδέρφια να σ΄είχα γεννήσει
κι΄από δόξες αλάργα κι αλάργ΄από μίση!

Ένα κόκκινο σπίτι σ΄αυλή με πηγάδι...
και μιά δράνα γιομάτη τσαμπιά κεχριμπάρι...
νοικοκύρης καλός να γυρνάς κάθε βράδυ,
το χρυσό, σιγαλό και γλυκό σαν το λάδι.

Κι άμ΄ανοίγεις την πόρτα με πριόνια στο χέρι,
με τα ρούχα γεματα ψιλό ροκανίδι,
(άσπρα γένια, άσπρα χέρια) η συμβία περιστέρι
ν΄ανασενει βαθιά τ΄όλο κέδρον αγέρι.

Κι αφού λίγο σταθείς και το σπίτι γεμίσει
τον καλό σου τον ίσκιο, Πατέρα κι Αφέντη,
η ακριβή σου να βγαίνει νερό να σου χύσει,
ο ανυπόμονος δείπνος με γέλια ν΄αρχίσει.

Κι ο κατάχρονος θάνατος θα΄τανε μέλι
και πολλή φύτρα θ΄άφηνες τέκνα κι αγγόνια
καθενού και κοπάδι, χωράφι κι αμπέλι,
τ΄αργαστήρι εκεινού, που την τέχνη σου θέλει.

Κατεβάζω στα μάτια τη μαύρη ομπόλια,
γιά να πάψει κι ο νους με τα μάτια να βλέπει...
Ξεφαντώνουν τ΄αηδόνια στα γύρω περβόλια,
λεϊμονιάς σε κυκλώνει λεπτή μοσκοβόλια.

Φευγεις πάνου στην άνοιξη, γιέ μου καλέ μου,
Άνοιξή μου γλυκιά, γυρισμό που δεν εχεις.
Η ομορφιά σου βασίλεψε κίτρινη γιέ μου,
δε μιλάς, δεν κοιτάς, πώς μαδιέμαι, γλυκέ μου!

Καθώς κλαίει, σαν της πέρνουν το τέκνο, η δαμάλα,
ξεφωνίζω και νόημα δεν έχουν τα λόγια.
Στύλωσέ μου τα δυό σου τα μάτια μεγάλα:
τρέχουν αίμα τα στήθια, που βύζαξες γάλα.

Πώς αδύναμη στάθηκε τόσο η καρδιά σου
στα λαμπρά Γεροσόλυμα Καίσαρας νά μπεις!
Αν τα πλήθη αλαλάζανε ξώφρενα (αλιά σου!)
δεν ηξέραν ακόμα ούτε ποιό τ΄όνομά σου!

Κει στο πλάγι δαγκάναν οι οχτροί σου τα χείλη...
Δολερά ξεσηκώσανε τ΄άγνωμα πλήθη
κι όσο ο γήλιος να πέσει και νά΄ρθει το δείλι,
το σταυρό σου καρφώσαν οι οχτροί σου κ΄οι φίλοι.

Μα γιατί να σταθείς να σε πιάσουν! Κι΄ακόμα,
σα ρωτήσανε:"Ποίος ο Χριστός;" τ είπες"Να με"!
Αχ! δεν ξέρει, τι λέει το πικρό μου το στόμα!
Τριάντα χρόνια παιδί μου δε σ΄έμαθ΄ακόμα!